Bệnh tay chân miệng là bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch lớn. Bệnh hiện chưa có vắc xin phòng bệnh.

1. Dấu hiệu nhận biết

Sau thời gian ủ bệnh từ 3–7 ngày, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu:

• Sốt >37,5
• Đau họng, biếng ăn, mệt mỏi
• Xuất hiện các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, miệng, đầu gối hoặc mông
• Loét miệng gây đau khi ăn uống

Trong một số trường hợp nặng, trẻ có thể có biểu hiện như giật mình, run tay chân, nôn ói nhiều hoặc thở nhanh – đây là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm.

Biến chứng nguy hiểm

Một số chủng virus, đặc biệt là Enterovirus 71, có thể gây biến chứng như:

• Viêm não, viêm màng não
• Viêm cơ tim
• Phù phổi cấp

Những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

2. Nguồn bệnh và con đường lây truyền

Bệnh tay chân miệng chủ yếu do các virus đường ruột gây ra (lây truyền qua đường tiêu hóa), phổ biến nhất là Enterovirus 71 và Coxsackievirus A16.

Ổ chứa virus: Người bệnh hoặc người lành mang virus. Virus tồn tại trong dịch tiết mũi họng (nước bọt, nước mũi), dịch tiết từ nốt phỏng hoặc trong phân của bệnh nhân.

• Thời gian ủ bệnh: Từ 3 đến 7 ngày.
• Thời gian lây nhiễm: Từ vài ngày trước khi khởi phát đến khi hết loét miệng và phỏng nước. Bệnh dễ lây nhất trong tuần đầu tiên.
• Cách thức lây truyền: * Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh qua hắt hơi, ho, nước bọt.
• Tiếp xúc với đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt, bề mặt nhiễm virus.
• Lây qua đường phân - miệng (đặc biệt khi thay tã cho trẻ).

3. Biện pháp phòng ngừa

Hiện nay chưa có vắc-xin phòng bệnh phổ biến, vì vậy các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
• Vệ sinh đồ chơi, vật dụng sinh hoạt của trẻ
• Tránh cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh
• Giữ vệ sinh ăn uống, ăn chín uống sôi
• Cách ly trẻ bệnh để tránh lây lan  

4. Chăm sóc khi trẻ mắc bệnh

Hiện chưa có thuốc đặc trị cho bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là:

• Hạ sốt bằng thuốc theo chỉ định
• Bù nước, điện giải
• Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt
• Theo dõi sát các dấu hiệu bất thường

Khi trẻ có biểu hiện nặng hoặc sốt cao kéo dài, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Kết luận

Bệnh tay chân miệng là bệnh phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc nhận biết sớm triệu chứng, chăm sóc đúng cách và thực hiện các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ lây lan và biến chứng, bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ và cộng đồng.

Nguồn tham khảo

Quyết định 292/QĐ-BYT Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị Tay chân miệng